İle dergisi ile birlikte dağıtılan, Fergun Özelli ve Hayri K. Yetik tarafından hazırlanmış olan "Şiir Kitapları ve Hayat 2007", sormacalarla geçtiğimiz sene yayınlanan şiir kitapları bağlamında Türkçe şiirin sorunlarını mercek altına almaya çalışmış. Kitabın ilk sorusu "2007 yılında, hayat şiire, şiir hayata dahil olabildi mi?". Yanıtlarda, tahmin edilebileceği gibi, 'şiir hayat kardeş, teknoloji kalleş' kolaycılığına kaçışın ağırlığı hissediliyor.
Oysa, şiir temalı sitelerin, basılı şiir dergilerinin internet üzerindeki alanlarının her geçen gün genişlemesinin yanısıra, şairlerin kendi adlarına tescil ettikleri, Alan Sondheim'ın ifade ediş şekliyle, insan/makine etkileşimi içinde oluşan büyük değişimlere söz hakkı tanıyan 'domain'lerin sayısı da artmakta. Teknolojizm, şiirin düşman ideolojisi ise bu rağbet neden, anlamak mümkün değil. Dahası, bu düşüncenin altında yatan, internet hiç olmasaydı, şiir kitapları çok satardı, ise, bu da tartışmalı. Hayatın içinde değişen tek Şey, teknoloji değil. Ahmet Güntan'ın yazısında yer verdiği 1970'lerdeki "hayata atılma"nın "işe girme"ye dönüşmesi bile değişimle ilgili çok önemli bir saptama[bunun da teknolojiye içkin yanları olabilir tabii]. Bu ilk sorgunun, dikkatimi çeken bir diğer hususu da Kemal Özer'in "şiirin bir işlevi olması" anımsatması. Şöyle devam etmiş Özer; 'Ozan toplumda yaşadığını dışa vuracak biçimde sesini yükseltmeli ve bu işlevi yerine getirmeli.' Fiske ise sanatın bu yönüne, başka bir[ters] açıdan yaklaşmaktadır: Popüler beğeni, açısından, sanat bir gayeye hizmet etmeli, sanatın bir amacı olmalıdır. Popüler beğeni nitelikten çok işlevsellikle ilgilenir, çünkü metnin gündelik yaşamdaki potansiyel kullanımlarıyla ilgilidir.**Bunların yanısıra, şiirde 'dahillik'ten çok sahicilik sorunu olduğunu yazan Sezai Sarıoğlu'nun şu ifadesi, belki de ilk bölümdeki en önemli saptamalardan biridir[ve muhakkak söylenmesi gereken] "Metinler arası ilişkinin bunca değer kazanmasına karşın, şairlerin çok az başka şairlerin yazılarını, şiirlerini okudukları, okuyorlarsa da, çoğu kez "hata bulmak" koz ele geçirmek için okuduklarını bilmem bilmeyen, duymayan var mı? On binlerce şairin olduğu bir ülkede, şiir dergilerinin en çok birkaç bin satmaları, hangi hayat bilgisiyle açıklanabilir?"
İkinci bölümde ise katılımcılardan 2007'de çıkan şiir kitaplarından en beğendikleri ilk beş kitabı seçmeleri istenmiş. Bu bölüm, "beğeni olayı", "severek izlemek", "bireysel ve toplumsal kesişmeler", bol bol "izlek" sözcüğünü gördükten sonra, okumasam da olurdu dediğim bölüm oldu. Tercihleri nedenlendirmeden çok, methiye kısmına dönüşmüş bu bölümün 'izleğini' de en iyi özetleyen de Yusuf Alper olmuş; 'Seni bir kere öpsem ikinin hatırı kalıyordu/İki kere öpsem üçün boynu bükük..."
Aslında, kitabın en enteresanı kısmı, yayıncılara "şiir yayıncılığı" ile ilgili soruların yöneltildiği son bölüm. Burada, Etki Yayınları'ndan Adem Kargı'nın "poetik sorumluluğu şairlerine aittir" hatırlatması ilginç[muhakkak öyledir.].
Aydın Şimsek ise Kanguru Yayınları'nın şiirdeki ısrarını bir 'mücadele estetiği', "hiç satmayacağını bilse de, şiiri bir onur meselesi" olarak görüyormuş. "..değişen bir şey yok: Okur ölü bir şeydir." diye sözlerini bitirmiş.. Bu "halin" tesellesi de, Mayıs Yayınları'ndan gelmiş;
"Önümüzdeki bin yıl içinde ise, şairlerin sayısının ulaşacağı rakamı düşünerek, basılacak bin kitabın bir ay içinde şair ve okurlarca satın alınacağını hesaplıyoruz. 3007 yılında bu işten zengin olmayı planlıyoruz. İşte şiir yayımlamaktaki asıl hedefimiz bu."
Yayıncılardan gelen yanıtlar içinde yer alan, Metin Cengiz'in sarfettiği "şiir yayınlarken kıstasımız şairin genel kabul görmüş olması." önermesini ise ne kadar düşünsem de, bir türlü anlayamadım. Genel kabul görmek, nerede, Türkiye'de mi, dünyada mı? Kim tarafından kabul görmek, daha da önemlisi bir şair kabul görmek için mi yazar şiirini?
Yetik, giriş yazısında, liselerdeki Dil ve Anlatım kitabındaki "deneme kitaplarını az, şiiri ise hiç okumam" tümcesine dikkat çekmiş, evet, genel kabul bu, kabul edene. Şiir kitapları ve Hayat, aşağı yukarı neredeyiz, göstermek için oldukça yararlı.
* Hayri K. Yetik, Şiir Kitapları ve Hayat 2007, sf. 17
** Kenan Çağan, Popüler Kültür ve Sanat.
