poetikhars.com türkiye'de görsel şiir

SÖZCÜKLERDEN SONRA SONSÖZ: Somut Şiire Doğru Notlar
derek beaulieu
Çeviren: Suzan Sarı

Stephene Mallerme’nin Zarla Asla Dönmeyecek Şans’ın (Un Coup de Des Jamais n’Aboliara le Hasard)[1] üstünden geçen şiirsel yenilik dolu bir yüzyılı aşkın bir süre ve Eugen Gomringer’in Somut Şiir Manifestosu'nun yayınlanmasından bu yana geçen yaklaşık elli yıla rağmen hâlâ somut şiir (2) üstüne kabul edilmiş eleştirel bir terminoloji yoktur.

Somut şiir genellikle tarihsel olarak bağlamlandırılmış ve ağırlıklı olarak modern döneminden bugüne kadar aşırılaştırılmış uygulamaların bir alt türü olarak kategorilendirilmiştir. Bu tarihsel örneği - keskin modernist bir uygulama- yineleyerek, somut şiir eleştirisi bu biçimin hâlâ emekleme döneminde olduğu fikrini somutlaştırmadan daha çok varlığını gerekçelemek üzere şiirsel temsili davet eder. Brion Gysin’in “yazı, resmin elli yıl gerisinde” (Gysin np) savı, somut şiirin kültürel ve eleştirel alımlanmasının açık iddiasıdır. Libidinal ekonomiler, politik yapılar (ve bu yapıları güçlendirme reddi) üstüne kurulu ve rizomatik okumalar (aşağıda işlenecek olanlar gibi) diğer postmodern biçimlerde olduğu kadar somut şiirde de geçerlidir – daha da olmaması anlamlandırma zincirini kırma tutumundandır. Somut şiiri, Sianne Ngai’nin tiksinme şiirinin (poetics of disgust),
riskli olanın her metinsel karşılamada, saklanmış ya da metne gömülmüş nesne olması ilkesine, okurun ancak “derin” okumayla görebileceği sembolik anlam kavramına dayalı bir yakın okumaya bilerek müdahale eden (Ngai 116)

“belirsiz iz”iyle (inarticulate mark) birlikte okunabileceğini düşünüyorum.

Somut şiir anlık yakın okumanın okuru ödüllendirmesi, “saklanmış ya da metne gömülmüş nesne” düşüncesini reddeder, anlamlandırmaya müdahele eder ve tek bir an için dilin kapitalist yapısını kesintiye uğratır.